​खुला आकाशमुनि रात, घुमन्ते जीवन नै पहिचान: नवलपरासीको भुमहीमा बञ्जारा समुदायको दिनचर्या

विनोद अविरल, बैशाख ८ । लुम्बिनी प्रदेशको पछिम ​​नवलपरासीको भुमही क्षेत्रमा अहिले भारतबाट आएका घुमन्ते बञ्जारा समुदायले आफ्नो अस्थायी वासस्थान बनाएका छन् । खुला आकाशलाई छत र जमिनलाई ओछ्यान बनाएर बस्ने यी समुदायको उपस्थितिले स्थानीय बजार र बस्तीमा केही समयका लागि नयाँ कौतुहलता सिर्जना गरेको छ । ​ ​

आधुनिक युगमा स्थायी बसोबासलाई प्राथमिकता दिने समाजका लागि बञ्जाराहरूको जीवनशैली निकै अनौठो लाग्न सक्छ । तर, यी समुदायका लागि एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा हिँडिरहनु र खुला आकाशमुनि रात बिताउनु उनीहरूको रहर नभएर संस्कृति रहेको उनीहरूको भनाई रहेको छ । ​उनीहरू भन्छन्, "हाम्रो जीवन कुनै एक ठाउँको नियम वा चार किल्लाको कोठाभित्र बाँधिएको छैन । हिँडिरहनु नै हाम्रो पुर्ख्यौली विरासत र स्वतन्त्रताको प्रतीक हो ।" उनीहरूसँग न त कुनै सरकारी कागजातमा स्थायी ठेगाना छ, न त भौतिक सुख-सुविधाको लोभ । ​निश्चित पेशा नभए पनि यी घुमन्तेहरू आफ्नो पेट पाल्न विभिन्न काममा व्यस्त देखिन्छन् ।

आफ्नै हातले बनाएका साना र सुन्दर हस्तकलाका सामग्रीहरू बेच्ने,जङ्गल वा विभिन्न ठाउँबाट सङ्कलन गरिएका औषधिजन्य जडीबुटीहरू बिक्री गर्ने , ​बजारमा आवश्यक पर्ने सानातिना घरेलु उपभोग्य वस्तुहरू फेरिफेरि बिक्री गर्ने । ​उनीहरूको आम्दानीको स्रोत पनि अनिश्चित हुन्छ । दिनभरको मेहेनतबाट कमाएको थोरै पैसाले नै उनीहरू आफ्नो गुजारा चलाउँछन् । आजको छाक टार्न सक्नु नै उनीहरूको जीवनको मुख्य सफलता हो । ​ ​

स्थानीयहरूले उनीहरूको जीवनशैलीलाई नजिकबाट नियालिरहेका छन् । जहाँ पुग्यो त्यहीँ घर, र जसलाई भेट्यो उसैलाई आफन्त ठान्ने बञ्जारा समुदायको यो घुमन्ते शैलीले आधुनिक जीवनमा अभ्यस्त मानिसहरूलाई 'जीवनको परिभाषा' के हो भन्ने प्रश्न पनि गराएको छ । ​कहिलेसम्म यहाँ बस्ने भन्ने उनीहरूसँग कुनै योजना हुँदैन ।

मन लागेको दिन, कुनै बन्धन नराखी उनीहरू आफ्नो लत्ताकपडा बटुल्छन् र अर्को गन्तव्यतिर लाग्छन् । नवलपरासीको भुमहीमा केही दिनको बसाइपछि, यी घुमन्तेहरू फेरि आफ्नो पुरानो यात्रामा निस्कने तयारीमा रहेको बुझिन्छ । स्रोत - सामाजिक सञ्जाल