बाख्रा पालनले किसानलाई थपिँदै ऋण निकाय मौन

संवाददाता लहान, २ असोज । ‘बाख्रामा बह्मलुट गरेपछि ऋणिमाथी थप पिडा हुने नै भए’ धनगढीमाई १२ का विक्रम ठकुरी बताउँछन् । ठकुरीले ‘ करिब ५ हजार पर्ने बाख्रा २० हजारको दरमा दिएको छ ।’‘ चालिस हजारको एउटा बोका जसको करिब १३ किलो वजन होला ।’‘सेवाग्राहीको सहमतीमा खरिद गर्नुपर्ने बाख्रा तर, संस्थाका रमन साहले आफै किनेर दिएको छ ।’‘ नक्कली वील भर्पाई बनाएर अनुदानको रकम ठगी गरिरहेको यस्ता कर्मचारीलाई कारवाही हुनुपर्छ की पर्दैन ? ठकुरीले प्रश्न गर्छन् । ग्रामिण उद्यम तथा विप्रेशन आयोजना समृद्धि जनकपुरको सहयोगमा धनगढीमाई साना किसान कृषि सहकारी संस्था लि. धनगढी १० ले आफ्ना २२ शेयर सदस्यलाई आधा अनुदानमा बाख्रा वितरण गरिएको छ । सहकारीले प्रति सदस्य ७ लाखको कार्यक्रम अन्तरगत खोरको लागि ३ लाख ५० हजार खर्च गरिएको छ । बाख्राको लागि ३ लाख ५० हजार खर्च देखाएर नक्कली बील भर्पाई गरि हिसाब मिलान गरेको छ । चन्द्रकला पौडेल दंगालले ‘ऋण हामीमाथी खोर बनाउँने समान आफैले खरिद गरि बील भर्पाई गरेका छन् ।’‘सहकारीका रमनले खोर बनाउँन शुरु गरेदेखि नै ब्याज शुरु गरेको छ ।’‘जहाँ खोर बनाउँन आठ महिना लगाएको छ ।’‘ त्यसमा पनि कमसल समाग्री प्रयोग गरेर खोर बनाएको छ ।’ ‘ सात आठ केजीको बाख्रा पनि पटक पटक गरेर दिएको हो ।’ ‘त्यो १३ बाख्रा मध्ये ७ वटा मरिसकेको छ ।’ ‘ढेड महिना भए होला, रहेको बाख्रामा दश बाह्र हजारको औषधी नै लागिसकियो ।’ ‘ब्याज चलिरहेको छ । त्यसमा पनि औषधी खर्च कहाँबाट ल्याउँने थप समस्या भएको ऋणि दंगाल बताउँछीन् ।

सहकारीले बोयर जातको बाख्रा, खोरसहित डिजिटल तराजु, कुट्टीकटा मेशिन र दाना दिएको छ । धनगढीमाई १२ कुसमा सिमलटोकी ठटीया र धनगढीमाईको भार्लेनी गरी २२ शेयर सदस्यलाई बाख्रा पालनको कार्यक्रम दिएको छ । उनीहरुबाट ब्याज मात्रै मासिक साढे २२ सय रुपैयाँ सहकारीले लिदै आएको छ । प्रत्येक खोरमा बाख्रा मरिरहेको छ । बाख्राको बीमा गरिएको छ । बीमाले चाहेको रकम उपलब्ध गराउँने पक्षमा छैन । अर्कातीर उनीहरुको ब्याज निरन्तर चलिरहेको छ । बाख्रा मरिरहेको छ । अर्कातीर ब्याज जर्बजस्ती लिने गरेकोले ऋणीहरुमाथी ब्रजपात खसे सरह छ । धनगढीमाई साना किसान कृषि सहकारी संस्था लि.का रमन साहले ‘यो कार्यक्रम हैटोडाको एक सँस्थामार्फत गरिएको छ ।’‘उनीहरुले नै किनेर बाख्रा पठाएको हो ।’‘खोर श्रमिकले बनाएको हो ।’‘यो १ करोड ६२ लाखबढी हो ।’ रमनले हैटोडाको संस्था भनिएपनि ऋणब्याज बुझाउँने बुकमा ग्रामिण उद्यम तथा विप्रेशन आयोजना समृद्धि जनकपुरको सहयोग लेखिएको छ ।