सखुवानन्कारकट्टीमा पोषण लेखाजोखा अभियान सुरु, चार बालबालिकामा कुपोषणको अवस्था फेला

रहमुल, लहान २७ असोज । ‘सशक्त, समृद्ध, सम्मानित किसान, सबल महासंघ’ भन्ने मूल नाराका साथ राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघको आयोजनामा तथा केयर नेपाल र आईडी नेपाल को सहयोगमा सिरहाको सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिकामा बालबालिका तथा गर्भवती र सुत्केरी महिलाहरूको पोषण लेखाजोखा कार्यक्रम सुरु भएको छ।

६ महिनादेखि ५९ महिनासम्मका बालबालिकाको पोषण अवस्था पहिचान गर्ने तथा गर्भवती र सुत्केरी महिलाहरूको पोषणसम्बन्धी अवस्थाबारे जानकारी लिने उद्देश्यले सञ्चालन गरिएको उक्त कार्यक्रम गाउँपालिकाका सबै वडा, गाउँ, टोल र बस्तीमा अभियानकै रूपमा सञ्चालन गरिने राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघले जनाएको छ।

वडा नम्बर ४ अन्तर्गत सखुवा गाउँबाट हिजोदेखि सुरु भएको पोषण लेखाजोखा कार्यक्रमका क्रममा साविक वडा नम्बर ५ क्षेत्रमा चार जना बालबालिकामा कुपोषणको अवस्था फेला परेको स्वास्थ्यकर्मीहरूले जनाएका छन्। तीमध्ये तीन जना बालबालिकामा मध्यम कुपोषण र मुसहर समुदायकी एक बालिकामा गम्भीर कुपोषण देखिएको बताइएको छ। पोषण लेखाजोखा कार्यक्रमले बालबालिकामा देखिन सक्ने कुपोषणको समयमै पहिचान गर्न, जोखिममा रहेका बालबालिकालाई आवश्यक स्वास्थ्य सेवा तथा पोषणसम्बन्धी परामर्श उपलब्ध गराउन र अभिभावकमा पोषणबारे सचेतना बढाउन महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गरिएको छ।

बालबालिकाको शारीरिक तथा मानसिक विकासका लागि उचित पोषण अत्यन्त आवश्यक हुन्छ। विशेषगरी पाँच वर्षमुनिका बालबालिका कुपोषणको उच्च जोखिममा रहने भएकाले उनीहरूको पोषण अवस्था नियमित रूपमा जाँच गर्नु आवश्यक छ। गर्भवती तथा सुत्केरी महिलाको पोषणमा ध्यान दिनु पनि आमा र शिशुको स्वास्थ्य सुरक्षाका लागि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। कुपोषणका कारण बालबालिकाको उमेरअनुसार हुने शारीरिक वृद्धि प्रभावित हुन सक्छ। साथै, रोगसँग लड्ने क्षमता कमजोर हुने, सिकाइ तथा मानसिक विकासमा असर पर्ने र विभिन्न स्वास्थ्य समस्याको जोखिम बढ्ने सम्भावना रहन्छ। त्यसैले कुपोषणको प्रारम्भिक अवस्थामै पहिचान गरी स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहअनुसार उचित उपचार, पोषणयुक्त खाना र आवश्यक हेरचाहको व्यवस्था गर्नु जरुरी हुन्छ।

यसका लागि परिवारमा उपलब्ध स्थानीय तथा पोषणयुक्त खाद्यवस्तुको उचित प्रयोग, विविधतायुक्त खानपान, सरसफाइ, सुरक्षित खानेपानी र बालबालिकाको नियमित स्वास्थ्य परीक्षणमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। कुपोषण देखिएका बालबालिकालाई समयमै स्वास्थ्य संस्थामा पुर्‍याई आवश्यक उपचार तथा पोषण सहयोग उपलब्ध गराउनु सम्बन्धित परिवार, समुदाय र सरकारको साझा जिम्मेवारी हो।ल राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघ मधेस प्रदेश प्रमुख दिलीप साहले अहिलेको डिजिटल युगमा समेत नागरिकको घरदैलोमा कुपोषणबाट प्रभावित बालबालिका भेटिनु दुःखद र चिन्ताजनक विषय भएको बताएका छन्।

उनका अनुसार बालबालिकामा कुपोषणको अवस्था देखिनुले पोषणसम्बन्धी जनचेतना, खाद्य सुरक्षाको अवस्था, स्वास्थ्य सेवामा पहुँच र लक्षित समुदायसम्म आवश्यक सहयोग पुर्‍याउने विषयमा थप ध्यान दिनुपर्ने आवश्यकता देखाउँछ। साहले कुपोषणबाट प्रभावित बालबालिकाको स्वास्थ्य सुधारका लागि स्थानीय, प्रदेश र संघीय गरी तीनै तहका सरकार गम्भीर हुनुपर्नेमा जोड दिएका छन्। कुपोषणको पहिचान मात्रै पर्याप्त नहुने उल्लेख गर्दै प्रभावित बालबालिकालाई आवश्यक उपचार, पोषण सहयोग र नियमित अनुगमनको व्यवस्था गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको उनको भनाइ छ। उनले ग्रामीण तथा विपन्न समुदायका बालबालिका र महिलाको पोषण अवस्था सुधार गर्न सरकारी निकाय, सामाजिक संघसंस्था, स्वास्थ्यकर्मी, कृषक समूह र समुदायबीच समन्वय आवश्यक रहेको सन्देश दिएका छन्।

राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघको आयोजनामा सञ्चालन भएको यो कार्यक्रम सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिकाका सबै वडाका गाउँ, टोल र बस्तीमा पुर्‍याउने लक्ष्य राखिएको छ। अभियानमार्फत बालबालिकाको पोषण अवस्था पहिचान गर्नुका साथै गर्भवती तथा सुत्केरी महिलाको पोषणसम्बन्धी आवश्यकताबारे जानकारी लिने, परिवारलाई सचेत बनाउने र जोखिममा रहेका व्यक्तिलाई आवश्यक स्वास्थ्य सेवासँग जोड्ने अपेक्षा गरिएको छ। विशेषगरी आर्थिक तथा सामाजिक रूपमा पछाडि परेका समुदायका बालबालिका र महिलासम्म पोषणसम्बन्धी सेवा तथा जानकारी पुर्‍याउन यस्ता कार्यक्रम प्रभावकारी हुन सक्छन्। समुदायस्तरमै पोषण लेखाजोखा गर्दा सामान्य अवस्थामा लुकेर रहेका पोषणसम्बन्धी समस्या पहिचान गर्न र समयमै आवश्यक कदम चाल्न सहयोग पुग्छ।

यस अभियानले कुपोषणको अवस्था पहिचान गर्नुका साथै बालबालिकाको पोषण सुधारका लागि परिवार तथा समुदायलाई जिम्मेवार बनाउन र स्थानीय तहलाई पोषणसम्बन्धी समस्या समाधान गर्न आवश्यक योजना बनाउन सहयोग पुर्‍याउने विश्वास गरिएको छ। बालबालिका तथा गर्भवती र सुत्केरी महिलाको पोषण अवस्था सुधार गर्ने उद्देश्यले समुदायस्तरमै पुगेर सञ्चालन गरिएको राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघको यो पहल सराहनीय छ। केयर नेपाल र आईडी नेपालको सहयोगमा सञ्चालन भएको अभियानले पोषणसम्बन्धी समस्याको पहिचान, जनचेतना अभिवृद्धि र जोखिममा रहेका बालबालिकालाई आवश्यक सेवासँग जोड्ने काममा सकारात्मक योगदान पुर्‍याउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।

कुपोषण न्यूनीकरणका लागि अभियान सञ्चालन गर्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। पहिचान भएका बालबालिकाको नियमित अनुगमन, स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहअनुसार उपचार, पोषणयुक्त आहारको उपलब्धता र परिवारलाई आवश्यक परामर्श दिनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। त्यसैले यस अभियानबाट प्राप्त नतिजालाई प्रभावकारी कार्ययोजनामा रूपान्तरण गरी निरन्तरता दिन आवश्यक छ। सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिकाका सबै वडामा अभियान विस्तार भएसँगै कुपोषणको जोखिममा रहेका बालबालिका तथा महिलाको पहिचान हुने र उनीहरूले समयमै आवश्यक सहयोग प्राप्त गर्ने अपेक्षा गरिएको छ। यसका लागि गाउँपालिका, स्वास्थ्य संस्था, सम्बन्धित सरकारी निकाय, सहयोगी संस्था र समुदायबीच प्रभावकारी समन्वय आवश्यक देखिन्छ।

बालबालिकाको स्वस्थ भविष्य सुनिश्चित गर्न कुपोषणको समयमै पहिचान, उचित उपचार, पोषणयुक्त आहार र जनचेतना अभिवृद्धि अपरिहार्य छन्। सखुवानन्कारकट्टीमा सुरु भएको यो अभियानले ‘सशक्त, समृद्ध, सम्मानित किसान, सबल महासंघ’ भन्ने मूल नारालाई समुदायको स्वास्थ्य र समृद्धिसँग जोड्दै सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सहयोग पुर्‍याउने अपेक्षा गर्न सकिन्छ।