​आधुनिकताको भिडमा ओझेलिँदै गोरुगाडा: कञ्चनपुरमा गहुँ भित्र्याउने पुरानो परम्पराको झल्को

विनोद अविरल,बैशाख ८ । ​सुदूरपश्चिमको कञ्चनपुरस्थित देखतभूलीमा यतिबेला गहुँबाली भित्र्याउने चटारो छ । आधुनिक कृषि औजार र ढुवानीका साधनहरूका कारण खेतबारीको दृश्य फेरिए पनि, कतिपय किसानहरू भने अझै पनि आफ्नो पुरानो साथी—'गोरुगाडा' को भरमा खेतबाट गहुँ घर लैजाँदै गरेका भेटिन्छन् । ​परम्परा र आधुनिकताको सङ्गम ​एक समय थियो, जब गोरुगाडा गाउँलेहरूको यातायातको मुख्य साधन थियो ।

खेतीपातीको कामदेखि घरायसी सामान ओसारपसारसम्म गोरुगाडाको विकल्प थिएन । तर, पछिल्ला वर्षहरूमा ट्र्याक्टर, पिकअप भ्यान र थ्रेसर मेसिनको प्रयोग बढेसँगै गोरुगाडाको प्रयोग निकै कम भएको छ । ​देखतभूलीका खेतबारीका बाटामा अहिले गोरुगाडा विरलै देखिन्छन् । यस्तोमा, गोरुगाडामा गहुँको भारी बोकेर घरतर्फ लम्किरहेका किसानहरूको दृश्यले गाउँको मौलिकपन र पुरानो कृषि संस्कृतिलाई सम्झाउँछ । ​ ​स्थानीय किसानहरूका अनुसार आधुनिक साधनहरू बढी छिटो र भरपर्दो भएकाले गोरुगाडाको प्रयोग घट्दै गएको हो ।

​ट्र्याक्टरले केही घण्टामै गर्न सक्ने कामको लागि गोरुगाडामा घण्टौँ लाग्ने गर्छ । थोरै लगानी र मेहनतमा धेरै सामान ढुवानी गर्न आधुनिक साधनहरू सक्षम छन् । युवा पुस्ताको बढ्दो आकर्षण आधुनिक यन्त्रहरूमा देखिन्छ । ​ ​आधुनिकताको दौडमा ढुवानीका साधन फेरिए पनि गोरुगाडाको आफ्नै सांस्कृतिक महत्व छ । वातावरणमैत्री हुनु र इन्धनको आवश्यकता नपर्नु यसका सकारात्मक पक्षहरू हुन् ।

​देखतभूलीका खेतमा गुडेका यी गोरुगाडाका पाङ्ग्राहरू केवल गहुँको भारी मात्र बोकिरहेका छैनन्, बरु हाम्रा पुर्खाहरूले बाँचेको सादगी र मेहनतपूर्ण जीवनशैलीको सम्झना पनि बोकिरहेका छन् । भविष्यमा यी दृश्यहरू कति बाँकी रहलान्, त्यो भन्न सकिने अवस्था छैन, तर आज देखतभूलीका फाँटहरूमा देखिएको यो दृश्यले ग्रामीण नेपालको पुरानो पहिचानलाई एकपटक फेरि ताजा बनाइदिएको छ ।