७८ वर्षपछि पहिचानको उज्यालो : कपलेश्वरी यादवनीले अन्ततः नागरिकता प्राप्त गरिन्

ओम प्रकाश यादव लहान माघ १४ । लामो समयको पीडादायी प्रतीक्षापछि आज एक मानवीय न्याय स्थापित भएको छ। ७८ वर्षीया कपलेश्वरी यादवनीले अन्ततः नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र प्राप्त गर्न सफल हुनुभएको छ। यो केवल एउटा कागजको टुक्रा होइन, दशकौँदेखि राज्यबाट ओझेलमा परेकी एक आम नागरिकलाई ढिलो भए पनि दिइएको पहिचान र सम्मान हो।

कपलेश्वरी यादवनीको जीवन संघर्ष र प्रतीक्षाले भरिएको छ। नागरिकता जस्तो आधारभूत अधिकारका लागि उहाँले वर्षौँसम्म विभिन्न निकायका ढोका ढकढक्याउनुभयो। स्थानीय तहका पूर्व वडा अध्यक्ष तथा पूर्व कार्यवाहक वडा अध्यक्षसमक्ष पटक–पटक निवेदन र आग्रह गर्दा पनि आवश्यक सिफारिस नपाउँदा उहाँको आशा बारम्बार निराशामा बदलिँदै गयो। उमेर बढ्दै जाँदा नागरिकता नपाउने पीडाले उहाँको दैनिकी झन् कठिन बन्दै गयो।

नागरिकता नहुँदा कपलेश्वरी यादवनीले राज्यले दिने आधारभूत सेवा–सुविधाबाट समेत वञ्चित हुनुपर्‍यो। सामाजिक सुरक्षा भत्ता, स्वास्थ्य सेवा, बैंकिङ पहुँच, कानुनी पहिचान जस्ता विषयमा उहाँलाई निरन्तर समस्या रह्यो। नागरिकता बिना राज्यको नजरमा आफू अदृश्यजस्तै भएको अनुभूति उहाँले पटक–पटक व्यक्त गर्नुभएको थियो। एकातिर उमेरको चाप, अर्कोतिर प्रशासनिक बेवास्ताले उहाँको जीवन झन् कष्टकर बनाएको थियो।

तर आज परिस्थिति फेरिएको छ। सम्बन्धित निकायको सकारात्मक भूमिकासँगै स्थानीय समाजसेवी हरी यादवको निरन्तर पहल, समन्वय र सहयोग तथा वर्तमान वडा अध्यक्ष र गाउँपालिका अध्यक्ष शिव उदगार यादवज्यूको विशेष चासो र सहकार्यका कारण कपलेश्वरी यादवनीले नागरिकता प्राप्त गर्नुभएको हो। लामो समयदेखि अल्झिएको यो विषय अन्ततः समाधान हुनु स्थानीय तहको सक्रियता र मानवीय संवेदनशीलताको उदाहरण बनेको छ।

नागरिकता प्राप्त गरेपछि कपलेश्वरी यादवनीको अनुहारमा देखिएको खुशी शब्दमा व्यक्त गर्न गाह्रो छ। “अब त राज्यले मलाई चिनेको जस्तो लाग्यो,” भन्दै उहाँले आँखा रसाउँदै धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो। ढिलो भए पनि सही निर्णय हुनु आफैंमा सराहनीय रहेको स्थानीयवासीहरूको प्रतिक्रिया छ। उनीहरूका अनुसार यो घटनाले स्थानीय सरकारको इच्छाशक्ति भएमा जटिल देखिने समस्या पनि समाधान हुनसक्छ भन्ने सन्देश दिएको छ। यो घटना केवल कपलेश्वरी यादवनीको व्यक्तिगत कथामात्र होइन। यो नागरिकता नपाएर वर्षौँसम्म राज्यबाट वञ्चित हुनुपरेका हजारौँ नागरिकहरूको साझा पीडा र संघर्षको प्रतीक हो। अझै पनि देशका विभिन्न भागमा यस्ता धेरै नागरिक छन्, जो प्रशासनिक जटिलता, बेवास्ता र पहुँचको अभावका कारण आफ्नो पहिचानबाट वञ्चित छन्।

यस घटनाले सबै तहका जनप्रतिनिधि र सरोकारवाला निकायमा मानवीय संवेदनशीलता र जिम्मेवारीबोध सधैं रहनुपर्ने सन्देश दिएको छ। नागरिकता जस्तो आधारभूत अधिकारका लागि कुनै पनि नागरिकले यति लामो संघर्ष गर्न नपरोस् भन्ने अपेक्षा आजको यो घटनाले अझ बलियो बनाएको छ। आज खुशीको दिन हो, तर यो खुशीसँगै जिम्मेवारीको सम्झना पनि हो। ढिलो भए पनि न्याय भएको छ, र यही नै भविष्यका लागि आशाको संकेत हो। मानवीय सहयोग र सकारात्मक पहलका लागि संलग्न सबैलाई धन्यवाद।