भगवानपुरमा कृषि तथा पोषण मेला सम्पन्न : किसान सशक्तीकरण, पोषण सुधार र बजार व्यवस्थापनमा जोड 

ओम प्रकाश  यादव लहान, वैशाख १७ । “सशक्त, समृद्ध, सम्मानित किसान : सबल महासंघ” भन्ने मूल नाराका साथ सिरहाको भगवानपुर गाउँपालिकास्थित कृषि बजारमा कृषि तथा पोषण मेला भव्य रूपमा सम्पन्न भएको छ। “Nurture Every Future: Poshan Nepal” अभियानसँग सहकार्यमा आयोजित उक्त मेलाले स्थानीय किसान, कृषक समूह, सहकारी संस्था तथा सरोकारवालाहरूलाई एउटै थलोमा जुटाई कृषि उत्पादन, पोषण तथा बजार व्यवस्थापनबारे ज्ञान, अनुभव र प्रविधि आदान–प्रदान गर्ने प्रभावकारी अवसर प्रदान गरेको छ।

मेलाको आयोजना राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघ, नेपाल, भगवानपुर गाउँपालिका तथा CARE iDE को संयुक्त सहकार्यमा गरिएको थियो। कार्यक्रमले स्थानीय कृषि उत्पादनको प्रवर्द्धन, पोषणसम्बन्धी जनचेतना अभिवृद्धि तथा किसानहरूको आर्थिक सशक्तीकरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्या्एको छ। मेलामा स्थानीय किसानहरूले अन्नबाली, तरकारी, फलफूल, दुग्धजन्य पदार्थ, माछा तथा परम्परागत बीउबिजनलगायतका विविध कृषि उत्पादनहरूको आकर्षक प्रदर्शनी गरेका थिए। यसका साथै पोषणसम्बन्धी सचेतनामूलक स्टल, बाल तथा महिला पोषणका उपायहरू, स्थानीय खाद्य परिकारहरूको प्रदर्शनी तथा पोषणसम्बन्धी व्यवहारिक जानकारीले कार्यक्रमलाई थप प्रभावकारी र ज्ञानवर्द्धक बनाएको थियो।

कार्यक्रमको उद्घाटन भगवानपुर गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष रेखा कुमारी यादवले गर्नुभएको थियो। उद्घाटन मन्तव्यमा उहाँले कृषि क्षेत्रलाई आधुनिक, व्यावसायिक र प्रविधिमैत्री बनाउन यस्ता मेलाहरू अत्यन्त आवश्यक रहेको बताउनुभयो। स्थानीय किसानको उत्पादनलाई बजारसँग जोड्न, कृषिमा नवीन प्रविधि भित्र्याउन तथा पोषण सुधारमा जनचेतना फैलाउन यस्ता कार्यक्रमले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने उहाँको भनाइ थियो। मेलामा सहभागी किसानहरूले आधुनिक कृषि उपकरण, जैविक खेती प्रविधि, बाली संरक्षणका उपाय, पशुपालनसम्बन्धी नवीनतम जानकारी तथा बजार व्यवस्थापनका विविध पक्षबारे जानकारी प्राप्त गरेका थिए। प्राविधिकहरूले मल–बीउको उचित प्रयोग, माटो परीक्षण, जलवायु परिवर्तनअनुकूल खेती प्रणाली, खाद्य सुरक्षा र पोषणबीचको अन्तरसम्बन्धबारे प्रशिक्षण प्रदान गरेका थिए।

विशेषगरी महिला कृषकहरूको उल्लेखनीय सहभागिताले कार्यक्रमलाई थप उत्साहजनक बनाएको थियो। महिला कृषकहरूले घरायसी बगैँचा (किचन गार्डेन), पोषणयुक्त आहार उत्पादन, साना उद्यममार्फत आयआर्जन तथा परिवारको पोषण सुधारका उपायहरू प्रस्तुत गरेका थिए। यसले ग्रामीण महिलाहरूको आर्थिक तथा सामाजिक सशक्तीकरणमा टेवा पुग्ने विश्वास गरिएको छ।

कार्यक्रमको अर्को विशेष आकर्षण स्थानीय बालबालिकाका लागि सञ्चालन गरिएको पोषण शिक्षासम्बन्धी कार्यक्रम थियो। उक्त कार्यक्रममा सन्तुलित आहार, व्यक्तिगत सरसफाइ, स्वास्थ्यका आधारभूत विषय तथा पोषणयुक्त खानपानका महत्त्वबारे जानकारी दिइएको थियो। यसले भावी पुस्तालाई स्वस्थ, सक्षम र सचेत बनाउन सहयोग पुग्ने आयोजकहरूको विश्वास रहेको छ।

कार्यक्रममा राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघ, नेपाल, भगवानपुर गाउँपालिकाका अध्यक्ष रामचन्द्र यादवको अध्यक्षता रहेको थियो। प्रमुख अतिथिका रूपमा भगवानपुर गाउँपालिकाका अध्यक्ष उग्र नारायण यादव उपस्थित हुनुहुन्थ्यो। विशिष्ट अतिथिमा गाउँपालिकाकी उपाध्यक्ष रेखा कुमारी यादव, पशु शाखा प्रमुख रामसुन्दर दास, कृषि शाखा प्रमुख बलेन्द्र कुमार यादव, राष्ट्रिय कृषक समूह महासंघका कृषि तथा बजारीकरण अधिकृत संजय कुमार पण्डित र डिना साह, कृषि तथा बजारीकरण सहजकर्ता देव नारायण चौधरी तथा आईटी शाखाका संजय साह, प्रदेश सचिव यामुन प्रसाद यादवलगायतको उपस्थिति रहेको थियो।

मेलामा विभिन्न संघ–संस्था, कृषि विज्ञ, सहकारी प्रतिनिधि, कृषक समूह तथा स्थानीय बासिन्दाहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो। सहभागीहरूले यस्ता कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिनुपर्ने, कृषकका उत्पादनको उचित मूल्य सुनिश्चित गर्नुपर्ने, आधुनिक प्रविधिमा पहुँच बढाउनुपर्ने तथा किसानलाई आवश्यक सहुलियत उपलब्ध गराउनुपर्ने सुझाव दिएका थिए।

कार्यक्रमअन्तर्गत किसानहरूले ल्याएका कृषि उत्पादन तथा प्रदर्शनी सामग्रीको मूल्यांकन गरी उत्कृष्ट कृषक समूहहरूलाई सम्मानसहित मायाको चिनो प्रदान गरिएको थियो। प्रतियोगितामा ब्रहम बाबा महिला कृषि समूह प्रथम, दलित महिला कृषक समूह द्वितीय, बतहा बाबा महिला कृषक समूह तृतीय तथा डीहबार बाबा महिला कृषक समूह चतुर्थ स्थान हासिल गर्न सफल भएका थिए।

समग्रमा, भगवानपुर गाउँपालिकामा सम्पन्न कृषि तथा पोषण मेलाले स्थानीय कृषि क्षेत्रको प्रवर्द्धन, पोषण सुधार, महिला सशक्तीकरण तथा किसानहरूको आर्थिक उन्नयनमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याृएको छ। आयोजकहरूले आगामी दिनमा अझ व्यापक सहभागिता, नवीन कार्यक्रम तथा प्रभावकारी पहलमार्फत कृषकहरूको जीवनस्तर उकास्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।