१४ किलो चरेशसहित चार जना पक्राउ

कपिलवस्तु वैशाख ९ । कृष्णनगर नाकाबाट करिब १४ किलो लागुऔषध चरेशसहित चार जना पक्राउ परेपछि सीमावर्ती क्षेत्रमा लागुऔषध ओसारपसारको चुनौती फेरि एकपटक सतहमा आएको छ। कपिलवस्तु जिल्ला प्रहरीका अनुसार विशेष सूचनाको आधारमा गरिएको निगरानी र चेकजाँचका क्रममा उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिइएको हो।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय कपिलवस्तुले दिएको जानकारीअनुसार इलाका प्रहरी कार्यालय कृष्णनगरबाट खटिएको टोलीले नियमित चेकजाँचलाई तीव्र बनाएको अवस्थामा शंकास्पद गतिविधि देखिएपछि उनीहरूलाई रोकेर जाँच गरेको थियो। प्रारम्भिक रूपमा सामान्य यात्रु झैँ देखिएका ती व्यक्तिहरूको व्यवहार र गतिविधि अस्वाभाविक देखिएपछि प्रहरीले विस्तृत जाँच प्रक्रिया अघि बढाएको थियो।

प्रहरीका अनुसार पक्राउ परेका व्यक्तिहरू भारततर्फ लागुऔषध ओसारपसार गर्ने तयारीमा रहेको आशंका गरिएको थियो। त्यसै आधारमा केही दिनदेखि उनीहरूमाथि निगरानी बढाइएको थियो। चेकजाँचका क्रममा शरीर तथा साथमा रहेको झोला परीक्षण गर्दा लुकाइछिपाइ राखिएको अवस्थामा करिब १४ किलो चरेश बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ।

बरामद गरिएको चरेश विभिन्न साना–साना प्याकेटमा विभाजन गरी बोकेको अवस्थामा फेला परेको थियो। यसरी प्याकेटमा छुट्याएर राख्नुको उद्देश्य सीमापार गर्दा सजिलो बनाउनु र नियन्त्रणमा परेमा सबै मालसामान एकैचोटि जफत नहोस् भन्ने रणनीति हुनसक्ने प्रहरीको अनुमान छ।

प्रहरी स्रोतका अनुसार पक्राउ परेका चारै जनाले प्रारम्भिक सोधपुछमा लागुऔषध ओसारपसारमा संलग्न रहेको संकेत दिएका छन्। यद्यपि उनीहरूको संलग्नता कति गहिरो छ, उनीहरू कुनै ठूलो गिरोहसँग आबद्ध छन् वा छैनन् भन्ने विषयमा अनुसन्धान भइरहेको छ। प्रहरीले उनीहरूको पृष्ठभूमि, सम्पर्क सञ्जाल र यसअघि पनि यस्ता गतिविधिमा संलग्नता थियो कि थिएन भन्ने विषयमा समेत अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ।

कपिलवस्तु जिल्ला प्रहरी कार्यालयका एक अधिकारीका अनुसार पछिल्लो समय सीमावर्ती क्षेत्रमा लागुऔषध ओसारपसारका घटनाहरू बढ्दै गएका छन्। खुला सीमा र सीमित स्रोतसाधनका कारण यस्ता गतिविधि नियन्त्रण गर्न चुनौतीपूर्ण बनेको उनले बताए। “हामीले नियमित रूपमा निगरानी बढाएका छौँ, तर तस्करहरूले नयाँ–नयाँ तरिका अपनाउँदै आएका छन्,” ती अधिकारीले भने।

विशेषगरी नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रमा चरेश, गाँजा लगायतका लागुऔषधको ओसारपसार हुने गरेको पाइन्छ। नेपालबाट भारततर्फ चरेश लैजाने र त्यहाँबाट विभिन्न किसिमका प्रतिबन्धित पदार्थ नेपाल भित्र्याउने प्रवृत्ति रहेको सुरक्षा निकायले जनाएको छ।

प्रहरीका अनुसार तस्करहरूले महिलाहरू, बालबालिका वा सामान्य यात्रुहरूको आवरण प्रयोग गरेर पनि लागुऔषध ओसारपसार गर्ने गरेको तथ्य यसअघि पनि सार्वजनिक हुँदै आएको छ। यसपटक पक्राउ परेका व्यक्तिहरूले पनि आफूहरू सामान्य यात्रु भएको देखाउने प्रयास गरेका थिए।

स्थानीय बासिन्दाका अनुसार कृष्णनगर नाका लामो समयदेखि व्यापारिक तथा आवतजावतको प्रमुख केन्द्र रहँदै आएको छ। दैनिक सयौँ मानिसहरू आवतजावत गर्ने यस नाकामा पूर्ण रूपमा निगरानी गर्न कठिन हुने भएकाले तस्करहरूले त्यही कमजोरीको फाइदा उठाउने गरेका छन्।

प्रहरीले भने पछिल्लो समय प्रविधिको प्रयोग, गोप्य सूचना संकलन र स्थानीयसँगको सहकार्यलाई बढाउँदै लगेको जनाएको छ। यस घटनामा पनि विशेष सूचनाको आधारमा निगरानी बढाइएको र त्यसकै परिणामस्वरूप ठूलो परिमाणमा चरेश बरामद गर्न सफल भएको प्रहरीको दाबी छ।

पक्राउ परेका चारै जनामाथि लागुऔषध सम्बन्धी कसुरमा मुद्दा दर्ता गरी थप अनुसन्धान अघि बढाइएको छ। उनीहरूलाई अदालतमा पेश गर्ने तयारी भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ। लागूऔषध नियन्त्रण ऐन अनुसार यस्तो परिमाणको चरेश ओसारपसारमा संलग्न पाइए कडा सजायको व्यवस्था छ। प्रहरीले सीमावर्ती क्षेत्रमा निगरानी थप कडा बनाउने, सशस्त्र प्रहरी बलसँग समन्वय बढाउने र आवश्यक परे थप जनशक्ति परिचालन गर्ने योजना बनाएको जनाएको छ। साथै, स्थानीय बासिन्दालाई पनि शंकास्पद गतिविधि देखिएमा तत्काल प्रहरीलाई जानकारी गराउन आग्रह गरिएको छ।

सुरक्षा निकायका अनुसार लागुऔषध कारोबार केवल कानुनी अपराध मात्र नभई सामाजिक समस्या पनि हो। यसले युवापुस्तामा नकारात्मक असर पार्ने, अपराध दर बढाउने र समाजमा असुरक्षा सिर्जना गर्ने भएकाले यसको नियन्त्रण अत्यन्त आवश्यक छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार लागुऔषध नियन्त्रणका लागि केवल प्रहरी कारबाही पर्याप्त हुँदैन। यसको लागि जनचेतना अभिवृद्धि, सीमापार सहकार्य, वैकल्पिक रोजगारीको व्यवस्था र पुनःस्थापना कार्यक्रमहरू समेत आवश्यक हुन्छन्।

यसैबीच, स्थानीय तहका जनप्रतिनिधिहरूले पनि सीमावर्ती क्षेत्रमा हुने अवैध गतिविधि रोक्न थप पहल गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्। उनीहरूले सुरक्षा निकायसँग समन्वय गर्दै जनस्तरमा सचेतना अभियान सञ्चालन गर्नुपर्ने बताएका छन्। कृष्णनगर नाकाबाट ठूलो परिमाणमा चरेश बरामद हुनु र चार जना पक्राउ पर्नु प्रहरीका लागि सफलता भए पनि यसले सीमामा अझै कति यस्ता प्रयास भइरहेका होलान् भन्ने प्रश्न उठाएको छ। सुरक्षा चुनौतीलाई मध्यनजर गर्दै सम्बन्धित निकायहरूले अझ प्रभावकारी रणनीति अपनाउनु आवश्यक देखिएको छ।

अन्ततः, यस घटनाले लागुऔषध नियन्त्रणमा राज्यका संयन्त्रहरू सक्रिय रहेको देखाए पनि तस्करीका नयाँ–नयाँ तरिकाले चुनौती थपिरहेको स्पष्ट संकेत दिएको छ। सीमावर्ती क्षेत्रमा कडाइ, प्रविधिको प्रयोग र जनसहभागितामार्फत मात्रै यस्ता गतिविधि नियन्त्रण गर्न सकिने सुरक्षा विज्ञहरूको निष्कर्ष छ।