लहान ९ असोज आधुनिक कृषि प्रणालीमा मल्चिङ प्रबिधि भनेको के हो ? यसका फाइदाहरु

  • असोज १०, २०८१
  • ७५१ पटक पढिएको
  • सिरहा टाइम्स
alt

लहान १० असोज आधुनिक कृषि प्रणालीमा मल्चिङ प्रबिधि भनेको के हो ? यसका फाइदाहरु जानौ। धेरै बर्षदेखि विभिन्न नयाँ किसिमको तरिकाहरुको कृषिमा प्रयोग भइरहेको छ । देशको विभिन्न क्षेत्रमा विषम जलवायु, जलस्रोतको कमि तथा विभिन्न प्राकृतिक आपत जस्तैः पाला आदिको बावजूद खेतीको महत्त्व बढीरहेको छ । किसान पछिल्लो केहि बर्षदेखि चिस्यानको संरक्षणको लागि विभिन्न उपाय जस्तैः सुकेका पात, पराल आदिको प्रयोगमा लागि रहेका छन । यस्को लागि सबैभन्दा राम्रो तरीका प्लास्टिक मल्च गर्नु हो ।
May be an image of cold frame
प्लास्टिक मल्च भनेको संयुक्त रूपमा बिरुवाको आस-पासको सतहलाई ढाक्ने प्रक्रिया हो जसबाट बिरुवा वा उसको जराको तापक्रमको बढने घटने प्रक्रियामा प्रभावकारी तरिकाले नियन्त्रण गर्न सकिन्छ । वर्तमान समयमा कार्बनिक मल्चींगको बढी मात्रामा सजिलोसँग नहुने कारणले तथा बढी लागतको कारणले प्लास्टिक मल्चींग एउटा रामो विकल्प हो । यो सजिलोसँग उपलब्ध हुन्छ र एउटा ठाँउबाट अर्को ठाँउमा लान सजिलो हुने र बिछाउन पनि सजिलो हुने हुन्छ ।
 
प्लास्टिक मल्चींगको फाइदाहरु
– बिरुवाको चिस्यान तथा तापक्रम नियंत्रणमा सहायक
– झारहरुको वृद्धिमा अवरोध
– हावा वा पानीबाट माटोको कटाई कम गर्द्छ
– बिरुवाको वृद्धिको लागि अनुकुल बाताबरण प्रर्दान गर्द्छ
– उत्पादनमा वृद्धि
May be an image of 1 person and grass
प्लास्टिक मल्चींग:-
प्लास्टिक जब मल्चींगको रूपमा प्रयोग गरिन्छ यसलाई प्लास्टिक मल्चींग भनिन्छ । यो सस्तो, सजिलोसँग उपलब्ध हुने र सबै मोटाई अनि रङ्ग मा उपलब्ध हुन्छ ।
प्लास्टिक मल्चींगको प्रकार:-
प्लास्टिक विभिन्न रङ्ग जस्तै कालो, पारदर्शी, पहेलो/कालो , सेतो/ कालो, कालो/रातो प्लास्टिकको रुपमा उपलब्ध हुन्छ । सामान्यत: कालो या सेतो कालो रङ्गको प्लास्टिक मल्चींग मुख्यत: प्रयोग गरिन्छ ।
प्लास्टिक मल्चींगको छनोट:-
यसको छनोट खेतीको आवश्यकताको अनुसार नै गरिन्छ जस्तै झारपात नियन्त्रण, तापक्रमलाई बढी कम गर्ने एवं रोग नियन्त्रण इत्यादि । सामान्यत: ९० – १२० सेमी चौड़ा प्लास्टिकको प्रयोग गर्नु पर्दछ, जसकारण कृषि कार्य सजिलोसँग सम्पन्न हुन सकोस ।
प्लास्टिकको मोटाइ:-
यो सामान्यत: खेतीको प्रकार एवं उसको समयको अनुसार छनोट गर्नु पर्दछ । विभिन्न खेतीको लागि प्लास्टिकको मोटाइ निम्न प्रकार हुनु पर्दछ ।
मोटाई ७ माइक्रोन मुंगफला, २०-२५ माइक्रोन वार्षिक अवधिको खेती, ४०-४५ माइक्रोन द्विवार्षिक मध्यम अवधि खेती, ५०-१०० बहुवार्षिक लामो अवधि खेती।
प्लास्टिक बिछाउने तरिका:-
प्लास्टिकलाई बिरुवा लगाउनु भन्दा अगाडी नै प्रयोग गरिन्छ । खेतमा क्यारी बनाउनेको साथै प्लास्टिकको बिछ्याएर किनाराबाट दबाईन्छ । यसको लागि कामदार लगाएर गर्दा समय वा धन दुबैको नोक्सान हुन्छ । अत: वर्तमान समयमा ट्रेक्टरद्वारा प्लास्टिक बिछ्याउने मेसिन पनि उपलब्ध छ ।
प्लास्टिक बिछ्याउने समयमा निम्न कुराको ध्यान दिनु पर्दछ
– मल्चींग सब्जीको खेती जस्तै टमाटर, गोबि आदिको लागि प्रयोग गारिन्छ ।
– प्लास्टिकमा प्वाल ठुलो पाइप हतौदा तथा पंचको माध्यमबाट बनाइन्छ ।
– खेतीको लागि चाहिने मल खादहरु प्लास्टिक भुइँमा बिछ्याउने भन्दा पहिलै मिलाउन एकदम उपयुक्त हुन्छ ।
– बीउ वा बिरुवा प्लास्टिकको प्वालको सिधा लगाउनु पर्दछ ।
No photo description available.
सिंचाई व्यवस्था:-
प्लास्टिक मल्चींग प्रयोग गरिएको खेतीमा ड्रिप सिंचाई विधि उपयुक्त हुन्छ । यो विधिमा लेटरललाई प्लास्टिकको मुनि राखिन्छ जसबाट सिचाई राम्रोसँग र सजिलोसँग हुन्छ तथा बिरुवाको चिस्यानको नियंत्रण हुन्छ । वा लेटरल एवं ड्रिपरलाई प्लास्टिकको माथि राखेर पातलो पाइपको माध्यमबाट वा प्लास्टिकमा छिद्र बनाएर पानीको प्रवाह सुनिश्चित गरिन्छ ।
प्लास्टिकको हटाउने एवं पुन प्रयोग:-
प्लास्टिकलाई खेतीको कटाईको पछि खेत बाट हटाएर सहि तरिका सग पुनः प्रयोगको लागि राख्नु पर्दछ, यदि यो प्रक्रिया गरिएन भने खेतमा प्लास्टिक प्रदूषणको समस्या हुन सक्दछ ।
तस्बिर चितवनका युवा किसान अर्जुन भुषालले तरकारी खेती गर्न बारी तयार पार्दा प्रविधि प्रयोगसहित मल्चिङ प्रयोग गर्नुभएको हो ।
May be an image of 4 people and combine

प्रतिक्रिया दिनुहोस

सिरहाको मौवाहीमा स्व ...

ओम प्रकाश यादव लहान, २६ बैशाख । सिरहा जिल्लाको सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिका–१, मौवाहीमा निर्माण ...

इन्टरपोल रेड नोटिस ज ...

काठमाडौ  - जबरजस्ती करणी सम्बन्धी कसूर (वैवाहिक करणी) मुद्दामा इन्टरपोलबाट रेड नोटिस जारी ...

विपन्न तथा सिमान्तकृ ...

ओम प्रकाश यादव लहान, वैशाख २४।विपन्न तथा सिमान्तकृत बालबालिकाहरूलाई गुणस्तरीय शिक्षामा पहुँच बढ ...

सिरहा टाइम्स मिडिया प्रा.लि. द्वारा संचालित सिरहा टाइम्स डटकम

free stat counter

मिडिया प्राधिकरण, मधेश प्रदेश दर्ता नं. : ००२४/०८०/०८१

मिडिया काउन्सिल, मधेश प्रदेश सूचीकरण : २७/०८०/०८१